Loĵbano estas ege logika planlingvo kun neambigua sintakso. Tio signifas, ke komputilo povas senerare analizi Loĵbanan paroladon. Tiu kvalito aparte plaĉas al programistoj, filozofoj kaj aliaj homoj kiuj ŝatas esplori logikan pensadon.

Loĵbano pretendas esti kulture neŭtrala. Tamen, same kiel Esperanto, ĝi havas klaran Eŭropan inklinon. Ekzemple, ekzistas la radikoj skoto por "Skota kulturo, nacieco kaj lingvo" (5 milionoj da homoj) kaj xelso por "Greka/Helena kulturo, nacieco kaj lingvo" (11 milionoj), sed estas neniuj simplaj radikoj por la Niĝeria (155 milionoj), Filipina (92 milionoj), Vjetnama (86 milionoj) kaj Etiopa (79 milionoj) kulturoj, naciecoj kaj lingvoj.

Historio

En 1955 la usona sociologo kaj sciencfikcia verkisto d-ro James Cooke Brown kreis la lingvon Loglano. Parenteze en tiu sama jaro li publikigis la tabulludon Careers, en kiu oni devas akiri belegan sekretariinon por sukcesi kiel negocisto.

James Cooke Brown en 1994

En 1960 d-ro Brown publikigis la priskribon kaj celojn de Loglano en la revuo Scientific American. Kvar jarojn poste la sciencfikcia verkisto Robert Heinlein menciis Loglanon en sia romano The Moon is a Harsh Mistress.

Kvankam la lingvo de d-ro Brown estis nekompleta, li ĉiam postulis plenan kopirajton pri ĝi kaj ties uzo. Por eviti tiun limigon, kelkaj el liaj adeptoj, interalie Bob kaj Nora LeChevalier, disiĝis en 1987 por krei idan lingvon por ĉies uzo. Tiu Loglanido fariĝos Loĵbano. Ili pli-malpli prenis la bazajn ideojn de Loglano sed ŝanĝis ĉiujn vortojn por ke ĝi aspektu alie. Perfidaj idistoj!

Kiel en bona Usona kulturo, d-ro Brown registris la komercan markon Loglan kaj minacis procesi kontraŭ ges-roj LeChevalier. Sekve la Loĵbanistoj respondis per sia propra proceso por nuligi la komercan markon Loglan kaj ili sukcesas. Kia batalo! Ĝis sia morto en 2000, s-ro Brown ne aprobis Loĵbanon nek pardonis la idistojn!

Jen la patro de Loĵbano, Bob LeChevalier, fotita de Matt Arnold:

Elparolo

Ĝenerale la prononco de Loĵbano estas sufiĉe simila al tiu de Esperanto. Notu tamen la kelkajn diferencojn.

Akcento

Kiel en Esperanto, oni akcentas la antaŭlastan silabon. Tamen se tiu vokalo estas y, oni akcentas la silabon antaŭ ĝi.

Vokaloj

La literoj a, e, i, o kaj u estas samaj kiel en Esperanto. La loĵbana vokalo y prononciĝas kiel la meza kaj neŭtrala vokalo [ə] de la anglaj vortoj about kaj supply.

Atentu, ke vi neniam prononcu la vokalojn i kaj u malstreĉe kiel [ɪ] kaj [ʊ]. Tiuj sonoj estas rezervitaj por alia celo. Oni rajtas ilin uzi por kuseni inter malfacilaj konsonantoj. Ekzemple oni povas elparoli zdani ("domo") kiel [zɪdani].

Diftongoj

Kiam la jenaj vokaloj aperas sinsekve, ili reprezentas diftongan sonon.

Ĝenerale kiam du vokaloj aperas apude kaj ne estas diftongo, oni uzas la apostrofon, kiu rolas kiel konsonanto por dividi ilin.

Konsonantoj

La literoj b, d, f, g, k, l, m, n, p, r, s, t, v kaj z prononciĝas same kiel en Esperanto.

Atentu tamen la jenajn malsamaĵojn:

La jenaj Esperantaj literoj estas analizitaj kiel du literoj en Loĵbano:

La literoj h, q kaj w ne estas uzataj.

Punkto (.) estas uzata por indiki devigan paŭzeton. Komo (,) ne havas sonon. Oni ĝin uzas por apartigi silabojn, kiuj alie kuniĝus (precipe en propraj nomoj).

Daŭrigota…